۷ اکتبر ۲۰۲۵ – دانشمندان موفق شدند با استفاده از درمان ژنتیکی، نارسایی قلبی ناشی از دیابت را در موش ها و قلب های مینیاتوری انسانی رشد یافته از سلول های بنیادی معکوس کنند. این روش درمانی جدید می تواند گزینه ای امیدوارکننده برای درمان بیماری قلبی دیابتی باشد؛ که در آن قلب بین ضربان ها به درستی ریلکس نمی شود.
تیمی از پژوهشگران نیوزیلندی، استرالیایی و بین المللی کشف کردند که قلب های دیابتی فاقد مقدار کافی از پروتئینی هستند که برای تجزیه ی یک منبع انرژی به نام گلیکوژن به قند⸲ نیاز دارند. زمانی که پژوهشگران با استفاده از ویروسی اصلاح شده این پروتئین را وارد قلب موش های دیابتی و قلب های مینیاتوری انسانی کردند، عملکرد ضربان قلب به حالت طبیعی بازگشت.
اگرچه تحقیقات بیشتری لازم است، اما پژوهشگران امیدوارند یافتههای آنها در آینده نه فقط بتواند به مدیریت علائم بیماری⸲ بلکه به درمان مستقیم قلب بیماران دیابتی کمک کند. این پژوهش در نشریهNature Cardiovascular Research منتشر شده است.
دکتر کیم ملور، استاد بخش کاردیولوژی سلولی و مولکولی در دانشگاه آوکلند، گفت: «دیابت اغلب باعث اختلال در توانایی قلب برای ریلکس شدن بین ضربان ها می شود؛ حالتی که به آن دیس فانکشن دیاستولیک گفته می شود». او به همراه پروفسور لیا دلبریج، رئیس آزمایشگاه فنومیکس قلب در دانشگاه ملبورن، فرآیندی به نام «گلیکوفاژی» را کشف کرده اند؛ روشی که سلول ها برای تجزیه گلیکوژن اضافی در سلول های قلبی استفاده می کنند. در دیابت، این فرآیند مختل می شود و منجر به سفتی قلب و اختلال در پر شدن آن می گردد.
دکتر ملور توضیح داد: «تا پیش از این، مشخص نبود که قلب چگونه قند را ذخیره و برای تولید انرژی آزاد می کند. قلب برای پمپاژ نیاز به انرژی زیادی دارد و ما نشان دادیم که این فرآیند در قلب دیابتی به درستی عمل نمی کند. اگر بتوانیم این مکانیسم را درک کنیم، می توانیم آن را درمان کنیم».
این گروه پژوهشی که شامل شبکه ای گسترده از محققان بین المللی بود، همچنین دریافتند که پروتئینی به نام GABARAPL1 نقش کلیدی در گلیکوفاژی دارد و در بیماری قلبی دیابتی دچار کمبود است.
در آزمایش های انجام شده روی موش های دیابتی، پژوهشگران با استفاده از ویروس حامل ژن این پروتئین موفق شدند سطح پروتئین GABARAPL1 را در قلب افزایش دهند و فرآیند تجزیه گلیکوژن را بازیابی کنند. این درمان باعث کاهش تجمع گلیکوژن و بهبود عملکرد قلب شد، بدون آن که سطح قند خون یا وزن بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
دکتر ملور گفت: «ما نشان دادیم که با اصلاح سیستم بازیافت انرژی در سلول های قلبی می توان آسیب های ناشی از دیابت را معکوس کرد. این یک دیدگاه کاملاً جدید در درمان بیماری قلبی دیابتی است».
این درمان ژنتیکی همچنین در قلب های مینیاتوری انسانی رشد یافته از سلول های بنیادی نیز مؤثر بود و توانایی آن ها برای ریلکس شدن پس از هر ضربان را بهبود بخشید؛ نشانه ای مهم از عملکرد سالم قلب.
دکتر دلبریج گفت: «این کشف می تواند منجر به توسعه نسل جدیدی از درمان ها شود که نه فقط علائم دیابت را مدیریت می کنند بلکه مستقیماً قلب را هدف قرار می دهند».
دکتر ملور اضافه کرد: «یافتن روشی که بتواند عملکرد ریلکس شدن قلب را بهبود دهد بسیار مهم است، زیرا این همان فرآیندی است که قلب با آن پر از خون می شود، و داروهای کمی وجود دارند که بتوانند این مرحله از عملکرد قلب را هدف قرار دهند؛ بیشتر درمان ها صرفاً بر بهبود انقباض تمرکز دارند».
پژوهشگران قصد دارند کاربردهای بالینی این یافته ها را بررسی کرده و تأثیر تفاوت های جنسی بر پاسخ درمانی را مطالعه کنند. یافته های اولیه نشان می دهد که این درمان ممکن است در قلب های زنان مؤثرتر باشد، زیرا پاسخ های گلیکوفاژی در آن ها قوی تر است.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-10-gene-therapy-diabetic-heart-disease.html